ACEA: Η κρυφή αλυσίδα που απειλεί το ευρωπαϊκό αυτοκίνητο

Σύμφωνα με την ACEA, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα και πολύ πιο σύνθετη μορφή εξάρτησης, καθώς η ηλεκτροκίνηση, τα ηλεκτρονικά, τα συστήματα υποβοήθησης και τα software-defined αυτοκίνητα αυξάνουν την ανάγκη για ημιαγωγούς, σπάνιες γαίες, χαλκό, πυρίτιο και εξειδικευμένα εξαρτήματα, την ώρα που η παραγωγή και κυρίως η επεξεργασία τους συγκεντρώνονται σε περιορισμένο αριθμό χωρών και βιομηχανικών κόμβων.

Δεν είναι μόνο θέμα πρώτων υλών

Η μελέτη της ACEA, που εκπονήθηκε από την EY, εξετάζει δέκα κρίσιμα υλικά και εξαρτήματα και επιχειρεί να χαρτογραφήσει ολόκληρη την αλυσίδα, από την εξόρυξη μέχρι την επεξεργασία και την τελική κατασκευή εξαρτημάτων.

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται οι μαγνήτες NdFeB σπάνιων γαιών, οι ημιαγωγοί, οι καλωδιώσεις, οι οθόνες, το πυρίτιο, ο χαλκός, το γάλλιο, το γερμάνιο, το παλλάδιο και το βολφράμιο. Δεν πρόκειται, επομένως, για μια έρευνα που περιορίζεται στις μπαταρίες ή στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Η εικόνα αφορά τον πυρήνα του σύγχρονου αυτοκινήτου, από το ηλεκτρικό σύστημα κίνησης και τα power electronics μέχρι τα ADAS, τη συνδεσιμότητα και τα ηλεκτρονικά συστήματα.

Και εδώ βρίσκεται το πρώτο μεγάλο συμπέρασμα: η ευρωπαϊκή ευπάθεια δεν βρίσκεται απαραίτητα εκεί όπου υπάρχει το ορυχείο, αλλά εκεί όπου υπάρχει η δυνατότητα να μετατραπεί η πρώτη ύλη σε βιομηχανικά αξιοποιήσιμο προϊόν.

Το μεγάλο ευρωπαϊκό πρόβλημα βρίσκεται στη μέση της αλυσίδας

Η ACEA–EY αξιολογεί έξι διαφορετικούς παράγοντες κινδύνου. Η συγκέντρωση της εφοδιαστικής αλυσίδας καταγράφει 4,6 στα 5, η εξειδικευμένη τεχνολογία και το εργατικό δυναμικό 4,3, η δυνατότητα υποκατάστασης 4,3, ο χρόνος δημιουργίας νέας παραγωγικής δυναμικότητας 4,2, ο ανταγωνισμός από άλλους κλάδους 4,1 και τα logistics 3,3.

Η εικόνα είναι αποκαλυπτική. Για έξι από τα δέκα εξεταζόμενα υλικά και εξαρτήματα, το στάδιο της διύλισης και επεξεργασίας χαρακτηρίζεται ως το πιο επικίνδυνο σημείο της αλυσίδας. Η εξόρυξη και η τελική παραγωγή βρίσκονται στην πρώτη θέση μόλις σε δύο περιπτώσεις αντίστοιχα.

Με απλά λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει αρκετό υλικό στη φύση. Είναι αν υπάρχει η βιομηχανική τεχνογνωσία, η κατάλληλη εγκατάσταση, το εξειδικευμένο προσωπικό, η πιστοποίηση και η παραγωγική δυναμικότητα ώστε το υλικό να φτάσει σε προδιαγραφές που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένας κατασκευαστής αυτοκινήτων.

Η Κίνα βρίσκεται σε κομβικά σημεία

Η μελέτη καταγράφει ισχυρές συγκεντρώσεις παραγωγικής και επεξεργαστικής ικανότητας εκτός Ευρώπης. Η Κίνα έχει κυρίαρχο ρόλο στην επεξεργασία σπάνιων γαιών και στην παραγωγή μαγνητών NdFeB, αλλά και στην επεξεργασία γαλλίου και γερμανίου.

Την ίδια στιγμή, η παραγωγή ημιαγωγών είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένη στην Ανατολική Ασία, με την Ταϊβάν και τη Νότια Κορέα να αποτελούν κρίσιμους κόμβους. Άλλες αλυσίδες πρώτων υλών εξαρτώνται από περιοχές όπως η Αφρική και η Λατινική Αμερική.

Το πρόβλημα για την αυτοκινητοβιομηχανία είναι ότι ένας πιθανός εναλλακτικός προμηθευτής δεν αρκεί να υπάρχει θεωρητικά. Πρέπει να μπορεί να παράγει σε automotive grade, στις απαιτούμενες ποσότητες, με σταθερή ποιότητα, ανταγωνιστικό κόστος και τις απαραίτητες πιστοποιήσεις.

Αυτό σημαίνει ότι μια διακοπή στην υφιστάμενη αλυσίδα δεν αντιμετωπίζεται εύκολα με μια απλή αλλαγή προμηθευτή.

Η ηλεκτροκίνηση αλλάζει το είδος της εξάρτησης

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της μελέτης αφορά την ηλεκτροκίνηση. Η μετάβαση σε ηλεκτρικά και περισσότερο ψηφιοποιημένα αυτοκίνητα δεν εξαφανίζει τις εξαρτήσεις της αυτοκινητοβιομηχανίας. Σε αρκετές περιπτώσεις τις μεταφέρει σε διαφορετικά και πιο συγκεντρωμένα σημεία της παγκόσμιας αλυσίδας.

Τα ηλεκτρικά οχήματα απαιτούν περισσότερους ημιαγωγούς, χαλκό και υλικά που συνδέονται με τους μόνιμους μαγνήτες, ενώ ταυτόχρονα τα ADAS, η συνδεσιμότητα και η αυξανόμενη ηλεκτρονική αρχιτεκτονική ενισχύουν τη ζήτηση για προηγμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή το αυτοκίνητο δεν είναι πλέον ο μοναδικός διεκδικητής αυτών των υλικών. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα data centres, η άμυνα, τα ηλεκτρονικά καταναλωτικά προϊόντα και η ενεργειακή μετάβαση διεκδικούν τους ίδιους πόρους.

Η μελέτη υπολογίζει ότι η μετάβαση προς την ηλεκτροκίνηση αυξάνει περίπου κατά 15% την πίεση από τον διακλαδικό ανταγωνισμό για συγκεκριμένες κρίσιμες εισροές.

Τέσσερα γεωπολιτικά μέτωπα μπορούν να χτυπήσουν την παραγωγή

Η ACEA–EY εξετάζει τέσσερα ενδεικτικά γεωπολιτικά σενάρια.

Το πρώτο αφορά την Ταϊβάν και την αλυσίδα ηλεκτρονικών και ημιαγωγών. Το δεύτερο την ασιατική εθνικοποίηση των πόρων, με πιθανές επιπτώσεις σε κρίσιμες πρώτες ύλες και επεξεργασία. Το τρίτο αφορά τις εμπορικές διαδρομές της Αμερικής, ενώ το τέταρτο τους ορυκτούς διαδρόμους της Αφρικής.

Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες, τα σενάρια καταλήγουν σε παρόμοια σημεία πίεσης: ημιαγωγοί, χαλκός, μαγνήτες NdFeB, γάλλιο, πυρίτιο και συγκεκριμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα.

Κοινός παρονομαστής είναι και η μεταφορά. Ένα πρόβλημα σε λιμάνι, εμπορική διαδρομή ή κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές αλυσίδες.

Το ευρωπαϊκό αυτοκίνητο δεν μπορεί να γίνει αυτάρκες σε όλα

Η λύση που προκύπτει από τη μελέτη δεν είναι η πλήρης απομόνωση της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας από την παγκόσμια αγορά.

Η ίδια η ACEA–EY θεωρεί μη ρεαλιστικό τον στόχο της πλήρους αυτάρκειας. Το ζητούμενο είναι διαφορετικό: να μειωθούν οι επικίνδυνες συγκεντρώσεις και να δημιουργηθούν πραγματικές εναλλακτικές.

Αυτό σημαίνει περισσότερους προμηθευτές, περισσότερες γεωγραφικές πηγές, εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές, επενδύσεις στην ευρωπαϊκή επεξεργασία και ταχύτερη αδειοδότηση και πιστοποίηση νέων εγκαταστάσεων.

Παράλληλα, η Ευρώπη χρειάζεται να γνωρίζει τι βρίσκεται όχι μόνο στους άμεσους προμηθευτές της, αλλά βαθύτερα στην αλυσίδα, εκεί όπου μπορεί να κρύβεται ο πραγματικός bottleneck.

Η επόμενη μάχη του αυτοκινήτου δεν θα κριθεί μόνο στο εργοστάσιο

Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία έχει πλέον να διαχειριστεί μια διαφορετική πραγματικότητα. Η ανταγωνιστικότητα ενός νέου μοντέλου δεν εξαρτάται μόνο από τον σχεδιασμό, την πλατφόρμα, το κόστος εργασίας ή την τεχνολογία του κινητήρα.

Εξαρτάται και από το αν υπάρχει ασφαλής πρόσβαση στους ημιαγωγούς, στους μαγνήτες, στο πυρίτιο, στον χαλκό και στα υπόλοιπα κρίσιμα εξαρτήματα που βρίσκονται πίσω από το τελικό προϊόν.

Η μελέτη προτείνει πέντε βασικές κατευθύνσεις: ταχύτερη αδειοδότηση και πιστοποίηση, στοχευμένες επενδύσεις στα κρίσιμα bottlenecks, διαφοροποίηση προμηθευτών και γεωγραφιών, δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης και διαχείρισης εξαρτήσεων και μεγαλύτερη ορατότητα της μελλοντικής ζήτησης ώστε να μπορούν να χρηματοδοτηθούν νέες βιομηχανικές επενδύσεις.

Το ευρωπαϊκό αυτοκίνητο, επομένως, δεν δίνει πλέον μόνο έναν αγώνα τεχνολογικής μετάβασης. Δίνει έναν αγώνα ανθεκτικότητας της ίδιας της παραγωγής του.

Και αυτή η μάχη ξεκινά πολύ πριν ένα αυτοκίνητο φτάσει στη γραμμή συναρμολόγησης.