Οι ταινίες έχουν μια ορειβατική στιγμή. Πάνω από μια στιγμή, πραγματικά — χτίζεται από το 2018, τη χρονιά που κυκλοφόρησε όχι ένα αλλά δύο εντυπωσιακά, ίλιγγο, ντοκιμαντέρ που προκαλούν καρδιά, το «Free Solo» και το «The Dawn Wall», που σας οδήγησαν μέχρι τα μέρη που λαχταρούν οι ορειβάτες και που οι περισσότεροι από εμάς δεν θα τολμούσαμε να πάμε κοντά. Αλλά όπως δείχνουν αυτές οι ταινίες, μπορεί κάλλιστα να το ονειρευόμαστε. Οι νέες ορειβατικές ταινίες είναι παραληρίες αντιπροσωπευτικός κινηματογράφος, που χρησιμοποιεί τεχνολογικά μέσα και μια γενναιοδωρία κινηματογραφικής δημιουργίας που θα ήταν αδιανόητη πριν από τρεις ή τέσσερις δεκαετίες. Ταινίες όπως το “14 Peaks” και το “The Alpinist” – ή το “Skywalkers: A Love Story”, το υπέροχο ντοκιμαντέρ για τους ταράτσες – καταγράφουν το αδύνατο και το ίδιο το γεγονός ότι υπάρχουν οι ταινίες μπορεί να φαίνεται μέρος του ακατόρθωτου. Αυτό είναι ένα στοιχείο της τρομακτικής τους χαράς.
Το “Tenzing” ταιριάζει στο είδος, αν και με πολύ πιο παραδοσιακό τρόπο. Δεν είναι ντοκιμαντέρ. Είναι ένα δράμα και μάλλον παλιό: η ιστορία της πρώτης ανάβασης που έφτασε στην κορυφή του Έβερεστ, που συνέβη το 1953. Είναι μια ιστορία θάρρους, φιλοδοξίας, αλαζονείας, θανάτου και θριάμβου, και είναι επίσης μια ιστορία μαχόμενης εθνικής υπερηφάνειας και εθνικής ταυτότητας. Η ομάδα που σκαρφάλωσε στο Έβερεστ το 1953 ήταν υπό την ηγεσία των Βρετανών, οι οποίοι βρισκόταν στον τελευταίο καιρό της προσπάθειας να στοιχηματίσουν την αυτοκρατορία τους. Κανείς δεν είχε φτάσει ποτέ στην κορυφή του Έβερεστ (υπήρχαν οκτώ προηγούμενες προσπάθειες), και αυτή η ομάδα μετά βίας τα κατάφερε. Τα στοιχεία ήταν πολύ απαγορευτικά: τα χάσματα και οι κάθετες όψεις των βράχων, ο άνεμος και οι καταιγίδες και ο αέρας — τόσο αραιός που θα μπορούσε να σε σκοτώσει. Οι Βρετανοί ήταν έτοιμοι να κατακτήσουν, αλλά δεν θα μπορούσαν να κάνουν την ανάβαση χωρίς την ομάδα τους των Σέρπα, της θιβετιανής εθνότητας ιθαγενών στην περιοχή, που είχε στο αίμα τους την ορειβασία. Οι Σέρπα ήταν επίσημα οι «οδηγοί», αλλά ήξεραν τι έκαναν πολύ περισσότερο από ό,τι οι Βρετανοί.
Σε εκείνο το επαναστατικό ταξίδι, οι δύο πρώτοι άνθρωποι που έφτασαν στην κορυφή του Έβερεστ ήταν ο Έντμουντ Χίλαρι, ο οποίος ήταν Νεοζηλανδός, και ο Τένζινγκ Νοργκάι, ένας Νεπαλο-Ινδός Σέρπα που ονειρευόταν να σκαρφαλώσει στο Έβερεστ από τότε που ήταν αγόρι. Αυτοί οι δύο ήταν ο Neil Armstrong και ο Buzz Aldrin της ορειβασίας. Αλλά για δεκαετίες, λόγω της εθνικότητάς του, ο ρόλος του Tenzing στην αποστολή ήταν υποτιμημένος από την ιστορία. αντιμετωπιζόταν ως ευγενής βοηθός της Χίλαρι. Το «Tenzing» γιορτάζει τη θέση που του αξίζει ως ορειβάτης οραματιστής — και το κάνει δραματοποιώντας αυτήν την ανάβαση με μια κινηματογραφική αυστηρότητα που είναι επιβλητική και ελκυστική και, σε στιγμές, δυσοίωνη και περιστασιακά θαυματουργή. (Όταν ξαφνικά μια απέραντη πεδιάδα χιονιού καταρρέειαισθάνεσαι σαν μια τρύπα που μόλις άνοιξε στη γη.) Το “Tenzing” κερδίζει την εμπνευσμένη του ζέση, αλλά ο λόγος που εντάσσεται στο νέο κύμα ταινιών ορειβασίας είναι ότι η σκηνοθέτις, Jennifer Peedom, μια Αυστραλή που κάνει ντοκιμαντέρ για την ορειβασία εδώ και 18 χρόνια, το ανέβασε ποτέ με μια παράσταση που κόβει την ανάσα. Είναι κλασικίστρια. Αυτή είναι μια ταινία που, στο πνεύμα, θα μπορούσατε να φανταστείτε τον John Huston ή τον Howard Hawks να έχουν σκηνοθετήσει.
Η ταινία ξεκινάει με τον Τένζινγκ ως αγόρι, να βουρκώνει στο Έβερεστ, που απλώνεται στην κοιλάδα σαν τον Γκοτζίλα. Κάθεται στα σύνορα του Νεπάλ και της Κίνας στα Ιμαλάια και το Tenzing μεγαλώνει στη σκιά του δέους του. Αποκαλεί το βουνό με το θιβετιανό του όνομα, Chomolungma, και από νωρίς έχει μια συνάντηση με τον θρυλικό Βρετανό αλπινιστή George Mallory (Johnny Flynn), ο οποίος ήταν μέρος των πρώτων τριών αποστολών στο Everest τη δεκαετία του 1920. Από την αρχή λοιπόν, το πνεύμα αυτής της προσπάθειας θα είναι παγκόσμιο.
Ο Peedom δεν είναι απλώς ένας μάγος δημιουργίας ταινιών. Είναι μια ουμανίστρια που δραματοποιεί την περίπλοκη πολιτική της αναρρίχησης στο Έβερεστ το 1953, της οποίας ηγήθηκε ο Τζον Χαντ, ένας Βρετανός συνταγματάρχης (που τον έπαιξε ο Βίλεμ Νταφόε με έντονο πάθος στο άνω χείλος) που πιστεύει ότι ολόκληρη η αποστολή πρέπει να εκτελεστεί με αυστηρό στρατιωτικό τρόπο. Έχει δίκιο από ορισμένες απόψεις, αλλά το πρόβλημα είναι ότι η προοπτική του δίνει προτεραιότητα στην ιεραρχία, η οποία τοποθετεί τους Σέρπα στο κάτω μέρος της σειράς ραμφίσματος.
Η ταινία κάνει φλας πίσω, ίσως λίγο υπερβολικά, σε βασικές περιόδους της ζωής του Τένζινγκ (τα παιδικά του χρόνια, τη συνάντησή του με τη γυναίκα που θα παντρευτεί). Αλλά είναι πιο ενδιαφέρον όταν πρέπει να παλέψει και να πάει στην αποστολή. Ο Genden Phunstok, ο Θιβετιανός ηθοποιός που υποδύεται τον Tenzing, είναι αφοπλιστικά όμορφος και με τον ήσυχο τρόπο του είναι σταρ. Όταν ασχολείται με τους Βρετανούς, το Tenzing του είναι σχολαστικό και τιμητικό, αλλά μην το συγχέετε με την υποτέλεια. Έχει μια σιδερένια θέληση και ένα βελούδινο πνεύμα, και κάτι άλλο που οι Βρετανοί δεν έχουν: μια πίστη στη δύναμη του Έβερεστ που του επιτρέπει να βλέπει το βουνό ως σύμμαχο και όχι ως αντίπαλο. Δεν προσπαθεί να κατακτήσει το βουνό. προσπαθεί να συνδυαστεί με αυτό. Αυτό του δίνει μια εντελώς διαφορετική άποψη ως ορειβάτης.
Καθώς η αποστολή συνεχίζεται, ο Τένζινγκ δημιουργεί μια σύνδεση με τον Έντμουντ Χίλαρι, τον οποίο υποδύεται ο Τομ Χίντλστον με την ψυχραιμία και την ενσυναίσθηση. Οι δύο άνδρες έχουν πολλά κοινά. είναι ατρόμητοι αλλά σεμνοί. Το «Tenzing» αποτυπώνει την ενίοτε αγχωτική συντροφικότητα των μελών της ομάδας, ένα δράμα που τροφοδοτεί τα logistics της ανάβασης, την οποία η ταινία δραματοποιεί με μια εκπληκτική υπαρξιακή όψη. Βλέπεις κυριολεκτικά το “Tenzing” και σκέφτεσαι, “Πώς στο καλό το γύρισαν αυτό;” Είναι ο ζωντανός ορισμός ενός περιπέτεια ταινία, αλλά χωρίς περιπέτεια-ταινία corniness. Η ταινία δεν υπερθεματίζει ποτέ τον κίνδυνο ή τον τρόμο και δεν κόβει δραματικές γωνίες. Ξέρει ότι η πραγματική ιστορία είναι αρκετά συναρπαστική.
Καθώς οι άνδρες πλησιάζουν στην κορυφή, η πιθανότητα να φτάσουν στην κορυφή γίνεται πιο απομακρυσμένη. Ο καιρός είναι πολύ απαγορευτικός. το παράθυρο του χρόνου μικραίνει. Ο Tenzing προάγεται σε επίσημο μέλος της ομάδας και όταν τελικά αυτός και η Hillary επιλέγονται ως οι δύο που θα κάνουν το τελευταίο σκέλος του οδοιπορικού, αυτό συμβαίνει γιατί είναι πλέον ξεκάθαρο ότι είναι οι μόνοι δύο που μπορούν να το κάνουν. Ακόμη και τότε, ο θρίαμβος τους απέχει πολύ από το να είναι σίγουρος. η ανάβαση γίνεται πιο εξωπραγματική στη σκληρότητά της. Η έλξη του «Tenzing» είναι ότι εμείς στο κοινό είμαστε ακριβώς εκεί, μαζί τους, σε κάθε χιονισμένο, παγωμένο, αδύνατο βήμα.
