RIO DE JANEIRO, Βραζιλία – Ο δύο φορές βραβευμένος με Όσκαρ σκηνοθέτης Asghar Farhadi, ο οποίος βρίσκεται στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρίο για να παρουσιάσει το “Parallel Tales”, μίλησε για την αντιληπτή ηγεμονία του αμερικανικού κινηματογράφου και για το πώς το Χόλιγουντ δεν πρέπει να θεωρείται πηγή πιστής απεικόνισης ξένων πολιτισμών.
Ερωτηθείς για το βραβείο Καλύτερης Ταινίας με το «Argo» μόλις ένα χρόνο μετά το «A Separation» που κέρδισε το βραβείο Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας στα Όσκαρ, ο Farhadi είπε ότι παρακολούθησε την ταινία τη στιγμή που κυκλοφόρησε και ένιωθε ότι ήταν «πράγμα του Χόλιγουντ». Στην ταινία, βασισμένη χαλαρά σε αληθινή ιστορία, ο σκηνοθέτης Μπεν Άφλεκ υποδύεται έναν Λατίνο ειδικό που μεταμφιέζεται ως παραγωγός του Χόλιγουντ για να σώσει έξι Αμερικανούς που κρατούνται αιχμάλωτοι στην Τεχεράνη κατά τη διάρκεια της αμερικανικής κρίσης ομήρων στο Ιράν. Ο συντονιστής ανέφερε πώς η ταινία του Affleck απεικονίζει το Ιράν «σαν να είσαι στην κόλαση».
«Το πρόβλημα με αυτού του είδους τις ταινίες στο Χόλιγουντ [and] μερικοί άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες [is that] κοιτάζουν τον κόσμο από πάνω προς τα κάτω», πρόσθεσε. «Κάποτε θα πρέπει να τους ρωτήσεις: Γιατί νιώθετε ότι είστε πάνω και εμείς κάτω; Δεν καταλαβαίνω γιατί έχουν αυτό τον εγωισμό που είναι όρθιοι». Ο Ιρανός σκηνοθέτης είπε στη συνέχεια ότι οι Αμερικανοί ισχυρίζονται συχνά ότι «έχουν δημοκρατία», αλλά δεν το κάνουν. «Δεν έχεις δημοκρατία. Είναι ψέμα.”
Στη συνέχεια, ο Farhadi θυμήθηκε ότι πέρασε χρόνο στις ΗΠΑ πριν από μερικά χρόνια όταν εργαζόταν σε ένα έργο και, κατά τη διάρκεια της έρευνας, ταξίδεψε στο Σαν Φρανσίσκο για να μιλήσει με έγκλειστους άνδρες. «Γνώρισα μερικούς ανθρώπους στη φυλακή που είναι μαύροι, [some who come] από άλλες χώρες, και η πραγματική Αμερική ήταν εκεί. Αλλά οι άνθρωποι στον κόσμο δεν βλέπουν αυτό το μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών».
“Έχω αυτό το πρόβλημα όταν αισθάνονται ότι είναι όρθιοι και σκέφτονται,”[others] πρέπει να είναι σαν εμάς», συνέχισε. «Ακόμα κι αν είναι με την καλή έννοια και θέλουν να είναι ευγενικοί μαζί σου, εύχονται «κάποια μέρα θα γίνεις σαν εμάς», και όχι, δεν θέλω».
Ακόμα στο “Argo”, ο σκηνοθέτης είπε ότι οι ταινίες όπως αυτή “δεν είναι βαθιές”. “Κάνουν αυτές τις ταινίες για χρήματα, είναι μια επιχείρηση. Και σε αυτές τις ταινίες είναι πάντα ένας λευκός από τις Ηνωμένες Πολιτείες που σώζει άλλους. Η ερώτησή μου είναι: Γιατί; Γιατί ένας Αμερικανός πηγαίνει στην Κούβα ή στο Ιράν για να σώσει ανθρώπους; Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι μπορούν να σωθούν. Ποιος σας ζήτησε να έρθετε να μας σώσετε;”
Ερωτηθείς για το πώς αναλύει την πολιτική στις ταινίες του, ο διάσημος σκηνοθέτης είπε ότι «όποτε μιλάς για την κοινωνία, μιλάς για πολιτική». “Ακόμα και όταν μιλάς για την οικογενειακή ζωή, τις σχέσεις τους, τις δυσκολίες και τα προβλήματά τους, έμμεσα μιλάς για πολιτική. Στις ταινίες μου, προσπαθώ πάντα να μην μιλάω για πολιτική απευθείας γιατί, για μένα, είναι λίγο μακριά από τον κινηματογράφο. Ο κινηματογράφος που πιστεύω είναι το είδος κινηματογράφου που δίνει χώρο στο κοινό να ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό του.”
Στη συνέχεια, ο σκηνοθέτης ανέφερε την ταινία του Abbas Kiarostami “Fellow Citizen” (“Hamshahri”) ως την “πιο πολιτική ταινία του Ιράν”. Το ντοκιμαντέρ του 1983 παρακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τους οδηγούς στους δρόμους της ιρανικής πρωτεύουσας. «Έφτιαξε ένα ντοκιμαντέρ για τους οδηγούς αυτοκινήτων στην Τεχεράνη, αλλά όταν βλέπεις ανθρώπους, τον τρόπο που μιλούν στην αστυνομία, τα στρώματα είναι πολύ πολιτικά».
«Τα μέσα ενημέρωσης και ο κινηματογράφος δεν σου δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της συνηθισμένης ζωής των ανθρώπων», πρόσθεσε. «Αλλά το θέμα της ενσυναίσθησης είναι ότι, σε όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι μοιάζουν μεταξύ τους. Ο κινηματογράφος βασίζεται στο μίσος και την αγάπη. Και [when it comes to] μίσος και αγάπη, παντού είναι το ίδιο. Η αγάπη μεταξύ μητέρας και παιδιού στη Βραζιλία, στην Τεχεράνη, είναι η ίδια. Ο τρόπος που το εκφράζουν είναι διαφορετικός, αλλά ο πυρήνας είναι ο ίδιος».
Παράλληλες ιστορίες
Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σίδνεϊ
Ο Farhadi είπε ότι όταν παρακολουθεί μια βραζιλιάνικη ταινία, σύντομα ξεχνάει ότι παρακολουθεί μια ιστορία από άλλο μέρος στον κόσμο και νιώθει ότι είναι μια «ταινία για εμάς» ως ανθρώπους. “Αν μια μέρα οι άνθρωποι μπορούν να ταξιδέψουν σε άλλες χώρες και αν δώσουν τα χέρια, αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να γνωρίσουμε τους ανθρώπους, όχι μέσω των μέσων ενημέρωσης. Δεν πιστεύω ότι τα μέσα μπορούν να μας δώσουν ολόκληρη την εικόνα.”
Σε αυτό, ο σκηνοθέτης τόνισε πώς οι δύο τελευταίες ταινίες του, «Ένας ήρωας» και «Παράλληλες ιστορίες», είναι για το πώς βλέπουμε τους άλλους και πώς μας βλέπουν σε αντάλλαγμα. Επηρεάζονται επίσης σε μεγάλο βαθμό από το «πώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν διαμορφώσει τη ζωή μας».
«Όταν βλέπουμε κάτι στα μέσα ενημέρωσης, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί», συνέχισε, προσθέτοντας ότι οι περισσότερες πληροφορίες που αναπαράγονται από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης για το Ιράν, για παράδειγμα, προέρχονται από «πολύ απλή γνώση» της πραγματικής ζωής στη χώρα. Όταν ένας μοναδικός λόγος διαιωνίζεται, υπονόησε ο σκηνοθέτης, σημαίνει ότι οι άνθρωποι είναι «έτοιμοι να δεχτούν» όταν κάποιος λέει «είναι ο εχθρός». “Αυτό είναι κάτι που κάνουν τα μέσα ενημέρωσης, γιατί τα πιο ισχυρά μέσα ανήκουν σε ισχυρούς ανθρώπους. Αυτό είναι το πρόβλημα.”
Ο Φαρχάντι μίλησε πολύ σύντομα για την επόμενη ταινία του, επαναλαμβάνοντας ότι θα γυριστεί στη μητρική του γλώσσα, τα Φαρσί. Ερωτηθείς για το εάν η ταινία θα μπορούσε να ασχολείται με τον τρέχοντα πόλεμο στο Ιράν και τη σύγκρουση στην Παλαιστίνη, ο σκηνοθέτης είπε: «Όχι άμεσα», υποδηλώνοντας ότι το τρέχον πολιτικό κλίμα μπορεί να έχει μια υποκείμενη επίδραση στην ιστορία, παρόλο που δεν είναι το θέμα του έργου του.
Ο Helmer “The Salesman” θυμήθηκε επίσης πώς έπρεπε να γυριστεί το “Parallel Tales” στις ΗΠΑ “Έμεινα εκεί για τρία χρόνια, γράφοντας, έψαχνα, έκανα κάστινγκ στις ΗΠΑ με Αμερικανούς ηθοποιούς, πολύ μεγάλα ονόματα. Αλλά κάθε μέρα που επέστρεφα στο σπίτι μου, έλεγα στον εαυτό μου: Δεν μπορώ να συνδεθώ με αυτό. Αποφάσισα να αλλάξω ένα μεγάλο πρόβλημα.”
Είπε ότι η αλλαγή των ρυθμίσεων της ταινίας στη Γαλλία και η μεταφορά της παραγωγής στο εξωτερικό δεν ήταν «μια εύκολη απόφαση», αλλά ότι «το DNA αυτής της ταινίας είναι περισσότερο ευρωπαϊκό παρά αμερικανικό».
Όσο για το πρωταγωνιστικό καστ που περιλαμβάνει τις Isabelle Huppert, Virginie Efira και Vincent Cassel, ο σκηνοθέτης είπε ότι έστειλε το σενάριο για να «επιλέξουν ονόματα» μόλις έφτασε στη Γαλλία και ήταν «τόσο τυχερός» γιατί όλοι τους είπαν αμέσως ναι. Ωστόσο, όταν πηγαίνει στο πλατό, δεν «σκέφτεται τα ονόματα». “Όλοι αυτοί είναι η ομάδα μου, η οικογένειά μου, οι ηθοποιοί μου. Δεν έχει σημασία αν είναι μεγάλο όνομα ή όχι. Ο τρόπος που δουλεύω είναι ο ίδιος και τους αρέσει.”
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρίο θα διεξαχθεί από 1 έως 11 Οκτωβρίου.
