Δεν υπάρχει τίποτα πιο οδυνηρό στην ταινία «Knife: The Attempted Murder of Salman Rushdie» από τα αμείλικτα κοντινά πλάνα του τραυματισμένου σώματος του συγγραφέα τις ημέρες και τις εβδομάδες μετά τις 12 Αυγούστου 2022, όταν δέχτηκε επανειλημμένες μαχαιριές ενώ βρισκόταν στη σκηνή ενός λογοτεχνικού φεστιβάλ στο βόρειο τμήμα της πολιτείας της Νέας Υόρκης. Η κάμερα εστιάζει στο παραμορφωμένο χέρι του και στη σειρά ραμμάτων που διατρέχει την κοιλιά του. Το δεξί του μάτι είναι ένα αιματωμένο εξόγκωμα. Η δύναμη του ντοκιμαντέρ του Άλεξ Γκίμπνι, που έκανε πρεμιέρα στο Sundance, έγκειται στην απόφαση του Ρούσντι να δείξει τα σημάδια του — κυριολεκτικά, μοιράζοντας πλάνα που τράβηξε η σύζυγός του, Ρέιτσελ Ελίζα Γκρίφιθς, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο νοσοκομείο. Πρόκειται για μια βαθιά συγκινητική συμπλήρωση σε αυτό που, κατά τα άλλα, αποτελεί ένα στιβαρό, αν και τυπικό, προφίλ του συγγραφέα από τον Γκίμπνι, τον βραβευμένο με Όσκαρ και Έμμι δημιουργό, γνωστό για τις αξιόπιστα διεξοδικές, δημοσιογραφικού ύφους έρευνές του σχετικά με την εξουσία και την πολιτική.
Αποσπάσματα από το μυθιστόρημα συνοδεύονται από τραχιά κινούμενα σχέδια της ιστορίας — για δύο Ινδο-μουσουλμάνους άνδρες που ζουν στο Λονδίνο και βιώνουν πνευματικές αναταράξεις αφού επιζήσουν από αεροπορικό δυστύχημα — τα οποία αντηχούν τις υπαρξιακές στοχαστικές σκέψεις του Ρούσντι και τονίζουν το έργο ως προϊόν της φαντασίας του. Είναι ένας τρόπος να τονιστεί το παράλογο της βίαιης αντίδρασης των ορθόδοξων μουσουλμανικών κοινοτήτων — όλη αυτή η οργή για μια ιστορία; — και, γενικότερα, οι κίνδυνοι που ενέχει ο θρησκευτικός εξτρεμισμός για την κοινωνία των πολιτών. Όταν ο Αγιατολάχ Χομεϊνί κάλεσε για τη «δίκαιη» δολοφονία του Ρούσντι το 1989, ξέσπασαν διαμαρτυρίες και καύσεις βιβλίων στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Πακιστάν και την Ινδία· αλλού, βιβλιοπωλεία καταστράφηκαν, συντακτικά γραφεία πυρπολήθηκαν, ενώ ο Ιάπωνας μεταφραστής του Ρούσντι, Χιτόσι Αγκαράσι, δολοφονήθηκε. Δεν πρόκειται για συγκλονιστικές αποκαλύψεις για αυτό που αποτελεί — τουλάχιστον για μια συγκεκριμένη γενιά — μία από τις πιο συγκλονιστικές και ευρέως συζητημένες αντιπαραθέσεις του τέλους του 20ού αιώνα.
Ωστόσο, για να μην θεωρήσουμε αυτά τα γεγονότα ως κάτι που ανήκει αποκλειστικά στο παρελθόν, η επίθεση του 2022 αποτελεί υπενθύμιση ότι η καλλιτεχνική έκφραση παραμένει τόσο τρομακτικά ευάλωτη όσο και το κακοποιημένο σώμα του Ρούσντι. Αυτό το μήνυμα μπορεί να φαίνεται προφανές για όποιον παρακολουθεί έστω και ελάχιστα τον κύκλο των αμερικανικών ειδήσεων, αλλά αποκτά μια βαρυσήμαντη (αν και αναπόφευκτα συναισθηματική) προσωπική πινελιά χάρη στον ανθεκτικό Ρούσντι και το δίκτυο υποστήριξής του, με επικεφαλής τον επίμονο Γκρίφιθς — τον βράχο του σε μια ιστορία που φαίνεται να μην έχει τέλος.
