Το μέλλον της αυτοκίνησης στην Ευρώπη δεν εξαρτάται μόνο από την ανάπτυξη των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο θα μειωθούν οι εκπομπές των εκατομμυρίων οχημάτων που ήδη κυκλοφορούν στους δρόμους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να καθορίσει το πλαίσιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μετά το 2030, με την ACEA, την Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων, να ζητά σαφέστερους στόχους για τα ανανεώσιμα καύσιμα, μεγαλύτερη διαθεσιμότητα και κανόνες που θα επιτρέπουν σε διαφορετικές τεχνολογίες να συμβάλλουν στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος. Βιοκαύσιμα, συνθετικά καύσιμα e-fuels, ανανεώσιμο ντίζελ HVO και υδρογόνο βρίσκονται στο επίκεντρο της παρέμβασης, η οποία συνδέει την ενεργειακή μετάβαση με την πραγματική σύνθεση του ευρωπαϊκού στόλου και τις ανάγκες των μεταφορών.
Η πρόκληση των 250 εκατομμυρίων αυτοκινήτων
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται μπροστά σε μια σύνθετη εξίσωση. Από τη μία πλευρά, η ηλεκτροκίνηση αποτελεί την κύρια κατεύθυνση για τη μείωση των εκπομπών από τα νέα οχήματα. Από την άλλη, η ανανέωση του στόλου χρειάζεται χρόνο, με αποτέλεσμα εκατομμύρια αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης να συνεχίσουν να κυκλοφορούν για πολλά χρόνια.
Σύμφωνα με το έγγραφο θέσεων της ACEA για το μελλοντικό ευρωπαϊκό πλαίσιο ανανεώσιμης ενέργειας, στους δρόμους της ΕΕ κυκλοφορούν περίπου 250 εκατομμύρια αυτοκίνητα. Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός στόλος βαρέων οχημάτων αριθμεί περίπου 6,8 εκατομμύρια μονάδες, εκ των οποίων το 96% χρησιμοποιεί πετρέλαιο κίνησης.
Τα δεδομένα αυτά αποτελούν τη βάση του επιχειρήματος της ACEA: η μείωση των εκπομπών δεν μπορεί να αφορά αποκλειστικά τα καινούργια αυτοκίνητα, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει και τα οχήματα που βρίσκονται ήδη σε χρήση.
Η οργάνωση εκτιμά ότι η αύξηση κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες της ανάμειξης ανανεώσιμων καυσίμων θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξοικονόμηση άνω των 200 εκατομμυρίων τόνων CO₂ έως το 2050. Πρόκειται για εκτίμηση που παραθέτει η ίδια η ACEA, αναδεικνύοντας το δυνητικό όφελος από την αξιοποίηση των καυσίμων στον υφιστάμενο στόλο.
Βιοκαύσιμα, e-fuels και HVO στο ίδιο ενεργειακό μείγμα
Η παρέμβαση της ACEA δεν περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη τεχνολογία. Αντίθετα, περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες καυσίμων που μπορούν, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, να αντικαταστήσουν μέρος της ορυκτής ενέργειας στις οδικές μεταφορές.
Τα βιοκαύσιμα πρώτης και δεύτερης γενιάς αποτελούν μία από τις επιλογές, με τη διαθεσιμότητα βιώσιμων πρώτων υλών να επηρεάζει το εύρος της αξιοποίησής τους. Παράλληλα, τα e-fuels, δηλαδή τα συνθετικά καύσιμα που παράγονται με τη χρήση ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας, προσφέρουν μια διαφορετική τεχνολογική διαδρομή. Η ACEA αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι το υψηλό κόστος επενδύσεων και παραγωγής τους παραμένει σημαντικό εμπόδιο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το HVO, το ανανεώσιμο ντίζελ που μπορεί να αξιοποιηθεί σε κατάλληλες εφαρμογές, καθώς και η πρόταση για διεύρυνση των διαθέσιμων μειγμάτων καυσίμων.
Στο πλαίσιο αυτό, η ACEA ζητά να εξεταστεί η δυνατότητα χρήσης βενζίνης E20, με περιεκτικότητα έως 20% σε αιθανόλη, καθώς και η ανάπτυξη επιλογών E85 για οχήματα κατάλληλης τεχνολογίας. Η χρήση τέτοιων καυσίμων προϋποθέτει συμβατότητα με τον κινητήρα και τις σχετικές προδιαγραφές, επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι κάθε καύσιμο είναι κατάλληλο για κάθε αυτοκίνητο.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα σαφές πλαίσιο που θα επιτρέπει την ανάπτυξη και διάθεση περισσότερων ανανεώσιμων επιλογών, χωρίς να παραβλέπονται οι τεχνικές απαιτήσεις και οι πραγματικές δυνατότητες της αγοράς.
Η ποιότητα των καυσίμων αποκτά μεγαλύτερη σημασία
Ένα από τα λιγότερο προβεβλημένα σημεία της παρέμβασης αφορά την ποιότητα της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης. Η ACEA θεωρεί ότι η μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος δεν αρκεί από μόνη της, εάν δεν συνοδεύεται από προδιαγραφές που διασφαλίζουν τη σωστή λειτουργία των κινητήρων και των συστημάτων ελέγχου εκπομπών.
Για τον λόγο αυτό, ζητά την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για την ποιότητα των καυσίμων (Fuel Quality Directive – FQD), με ενιαίες προδιαγραφές σε επίπεδο ΕΕ και βελτιώσεις σε παραμέτρους που επηρεάζουν την υγεία, το περιβάλλον και τη λειτουργία των κινητήρων.
Στις προτάσεις περιλαμβάνονται η εξέταση της σύστασης της βενζίνης και του ντίζελ, η αντιμετώπιση προβλημάτων στη διανομή και η διευκόλυνση της αξιοποίησης καυσίμων όπως το HVO. Η ACEA ζητά, επίσης, σαφέστερες προδιαγραφές για καύσιμα μεθανίου και υδρογόνου, ώστε να καλύπτονται οι απαιτήσεις των σύγχρονων κινητήρων και των συστημάτων κυψελών καυσίμου.
Η προσέγγιση αυτή έχει σημασία και για τη μακροχρόνια διατήρηση των αντιρρυπαντικών επιδόσεων των οχημάτων, καθώς η ποιότητα του καυσίμου αποτελεί μέρος της συνολικής λειτουργίας του συστήματος κινητήρα και μετεπεξεργασίας καυσαερίων.
Νέοι ευρωπαϊκοί στόχοι για το 2040 και το 2045
Η ACEA ζητά η αναθεώρηση της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η οποία αναμένεται να εξεταστεί το 2027 σύμφωνα με το έγγραφο, να εισαγάγει σαφέστερους και πιο φιλόδοξους στόχους για τις οδικές μεταφορές.
Συγκεκριμένα, προτείνει οι στόχοι μείωσης της έντασης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου να φτάσουν τουλάχιστον το 80% έως το 2040 και το 100% έως το 2045, με ενδιάμεση πορεία από το 2030. Ζητά, παράλληλα, να προβλέπονται ειδικοί στόχοι για τα ανανεώσιμα καύσιμα και τα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης, γνωστά ως RFNBO.
Πρόκειται για προτάσεις της αυτοκινητοβιομηχανίας προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και όχι για ήδη θεσμοθετημένες υποχρεώσεις. Η ουσία τους, ωστόσο, βρίσκεται στην προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι οι παραγωγοί και οι προμηθευτές ενέργειας θα έχουν σαφή κίνητρα για την ανάπτυξη καυσίμων που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις μεταφορές.
Η ACEA ζητά, επιπλέον, να αναγνωριστεί ειδική κατηγορία οχημάτων που θα χρησιμοποιούν αποκλειστικά επιλέξιμα καύσιμα, τα λεγόμενα Vehicles Exclusively using Eligible Fuels (VEEF). Στην πρόταση της οργάνωσης, αυτά τα οχήματα θα μπορούσαν να αναγνωρίζονται ως οχήματα μηδενικών εκπομπών CO₂ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με βάση το δυναμικό μείωσης εκπομπών των καυσίμων και τις αναγκαίες διαδικασίες έγκρισης τύπου. Πρόκειται για ρυθμιστική πρόταση που συνδέεται με τη συζήτηση για το καθεστώς των νέων αυτοκινήτων μετά το 2035.
Τεχνολογική ουδετερότητα με μετρήσιμα αποτελέσματα
Η θέση της ACEA είναι σαφής ως προς την ανάγκη διατήρησης ενός πλαισίου που δεν αποκλείει εκ των προτέρων βιώσιμες τεχνολογικές επιλογές. Η ηλεκτροκίνηση παραμένει η βασική κατεύθυνση για τα νέα οχήματα, αλλά η οργάνωση ζητά να αξιοποιηθεί και το δυναμικό των ανανεώσιμων καυσίμων, ιδιαίτερα εκεί όπου η ανανέωση του στόλου είναι αργή ή η ηλεκτροποίηση παρουσιάζει πρακτικές δυσκολίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι τεχνολογίες έχουν το ίδιο κόστος, την ίδια ενεργειακή απόδοση ή το ίδιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η διαθεσιμότητα βιώσιμων πρώτων υλών, το κόστος παραγωγής, η συμβατότητα των κινητήρων και η πραγματική μείωση των εκπομπών αποτελούν παράγοντες που θα καθορίσουν ποιες λύσεις μπορούν να εφαρμοστούν σε μεγάλη κλίμακα.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση περνά, επομένως, από την επιλογή ενός συστήματος κίνησης στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου ενεργειακού πλαισίου για τις μεταφορές. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι νέοι κανόνες θα επιτρέψουν σε κάθε τεχνολογία να συνεισφέρει με μετρήσιμο τρόπο στη μείωση των εκπομπών, χωρίς να δημιουργούνται ανεφάρμοστες υποχρεώσεις ή να περιορίζεται η διαθεσιμότητα οικονομικά προσιτών λύσεων.
Το επόμενο βήμα θα δοθεί στις ευρωπαϊκές αποφάσεις για την αναθεώρηση της RED και της νομοθεσίας για την ποιότητα των καυσίμων. Εκεί θα κριθεί εάν τα ανανεώσιμα καύσιμα θα αποκτήσουν σαφέστερο ρόλο στη στρατηγική της ΕΕ και πόσο ουσιαστικά θα συμβάλουν στη μετάβαση προς τις μεταφορές χαμηλών και μηδενικών εκπομπών.
